De lyija aro tukko kokaro thaanesko velkibosko stedos

Tuut hin horttiba te del tukko lyija aro tukko kokaro velkibosko stedos aro velkibosko diives.

• Aro themmuno Parlamentosko velkiba, rigiakuuno phuujengo ta aro thaanavitika velkiba velkibosko diives hin alti tšoonesko duito kurko aro Hyöstako tšoon sakka startto bereȟ.
• EUsko velkiba hin alti aro Luludžako tšoon, Džondribosko tšoon, Niijalesko tšoon elle Khassesko tšoon sakka pangȟto beregȟ. Aro Sveittiko them velkibosko diives hin alti kurko diives.
• Aro tukko velkiposko peleȟkos elle papros hin rannime kai tukko velkibosko stedos hin ta kai te del tukko lyija aro velkibosko diives ta kaana velkibosko stedos hin phirro.
  
• Tuut na hyövyla aaȟȟes tussa tukko velkibosko peleȟkos bi tuut hin hyövime te aaȟȟes tussa tukko id-peleȟkos so hin tšenstikaanes aro džoor elle varesavo vauro komujes koon tšeeknila pesko iego id-peleȟkeha tukko identiteettos ke lyijengo arre liiniboskiiro naa pinsila tuut. Douva komunis koon hin tussa hyövyveha alti aaȟȟes pesko id-peleȟkos lessa.
  

Angluno lyijesko diiniba

Tu leha te del tukko angluno lyija kai tu kammeha aro hilo them.

• Tuut hin horttiba te del tukko anglo tiijako lyija 18 diives angle velkibosko diives ta panna aro kokaro velkibosko diives.
• Tuut naa hyövyveha aaȟȟes tussa tukko velkibosko peleȟkos bi tu hyövyveha tukko kokaro id-peleȟkos so hin aro džoor elle varekoon vauro koon tšeeknila tukko identiteettos kaana tu na aaȟȟela pinsime dooleske koon hin lyijengo arre liiniboskiiro. Douva vauro komunis hyövyla te sikaves pesko id-peleȟkos.

Le tukke jelpiba biȟiboskiiresta

Te del lyija biȟiboskiireha mienila douva te vauro komunis mukkela arre tukke lyija aro velkibosko stedos elle aro lyijengo angle diinibiako stedos.

• Angluno var kaana tuut hin horttiba te biȟaves tukko lyija aro velkibosko angle diiniba hin 24 diives angle hortto velkibosko diives. Biȟiboskiires lela te mukkes tukko lyija bi douva tiijaha kaana velkibosko lyijengo angle diiniba hin phiridas.

Tuut hin horttiba te del tukko lyija biȟiboskiireha kaana tu aaȟȟeha:

• dukado
• phurano/-i
• varosavo tšeeribosko stanniba
• aro bothoija elle phanlo elle aro illitšeeribongiirengo sastibosko stedos
• buuruveha elle aaȟȟeha duural aro phuujakiirengo rig kai postos dielila liine (le sankiba Postnordeha).
  

Le jelpiba thaaneatta

Ke tuut hin bilokko te džal aro velkibosko stedos elle aro velkibosko lyijengo angle diinibosko stedos ta tu na džaaneha tšek koon aaȟȟehas tukko biȟiboskiiros, tukko thaanesko tšenstikaane stellila jakkes te lyijako biȟiboskiires aavela tukko neer te lel arre tukko lyija, jou hin khardo sar vandribosko lyijako arre liiniboskiiro. Tuut hin horttiba te lel sankiba tukko thaanessa jakkes te tu leha butide džaaniba datta.

Jelpiba lyijako diinibiessa aro velkibosko stedos

Tu koones hin tšeeribosko stanniba elle varosavo vauro ajasaavo saaka tuut hin horttiba te puȟȟes jelpiba lyijengo arre liiniboskiiresta. Lyijengo arre liinibongiiren hin ȟukkar aaȟȟibosko tilsvaariba ta leen naa horttiba te rakkaves tšekkenge so elle sar tu hin velkidal. Tuut hin horttiba te lel tussa varekoon vauro komunis tšorjalo vantako paalal te jelpaves tuut, bi lyijengo arre liiniboskiiro endo mostula aaȟȟes tussa niina.

Saare stedi hyövyveha aaȟȟes ajasaave te doola koonen hin tšeeribosko stanniba mekkela niina arre doori.

De lyija auriako themmeatta

Doori hin dui veiji sar te del lyija auriako themmeatta. Tu leha del dielos velkibosko lyijengo anglo diiniba are butvare Sveittika Ambassade ta Konsulate elle del lyija liineha. Vaaguno diives kaana tuut hin horttiba te del tukko lyija auriako themmeatta ta biȟaves douva liinessa aro Sveittiko them hin 45 diives angle velkibosko diives.

Lyijako diiniba aro Sveittiko velkiba

Te lel lyijako diinibosko horttiba tu hyövyveha aaȟȟes 18 bereȟ phurano sistones aro velkibosko diives. Dauva hyövyla aaȟȟes jakkes aro saare velkibi. Sömsibi aaȟȟena froojime are themmuno velkiba, phuujano rigengo, thaanavitika velkibi ta aro EU-velkiba.

Lyijako diinibosko horttiba aro themmuno Parlamentosko velkiba

Tuut hin lyijako diinibosko horttiba aro themmuno Parlamentosko velkiba (Riksdagsval) ke tu:

• hin pherdidas 18 bereȟ sistones velkibosko diives,
• tu aaȟȟehas sveittiko themmeskiiro ta
• tu aaȟȟeha elle tu hin aaȟdal teele rannime aro themmuno komujengo rekisteros aro Sveittiko them.

Lyijako diinibosko horttiba aro phuujano rigiako velkiba ta aro thaanavitiko velkiba

Tuut hin lyijako diinibosko horttiba aro phuujano rigesko ta thaanesko velkiba ke tu:

• hin pherdidas 18 bereȟ sistones velkibosko diives,
• tu aaȟȟeha sveittiko themmeskiiro elle tu aaȟȟeha teele rannime aro thaan elle phuujano rig elle tu aaȟȟeha themmeskiiro aro iek EU-them elle aro Island elle Norge
• ta tu aaȟȟeha rannime aro komujengo rekisteros aro thaan elle phuujano rig, elle
• aaȟȟeha themmeskiiro aro vauro them, elle aaȟȟeha uutan themmeskiiriba ta hin aaȟdal teele rannime aro komujengo rekisteros aro Sveittikko them altiki triin hilo bereȟ angle velkibosko diives, ta koon hin niina aaȟdal rannime aro komujento rekisteros aro thaan elle phuujano rig.

Lyijako diinibosko horttiba aro EU-velkiba

Tuut hin lyijako diinibosko horttiba aro EU-velkiba ke tu:

• hin pherdidas 18 bereȟ sistones velkibosko diives,
• aaȟȟeha sveittiko themmeskiiro ta aaȟȟeha (elle hin aaȟdal) teele rannime aro Sveittiko komujengo rekisteros, elle
• aaȟȟeha themmeskiiro aro vauro EU-them, teele rannime aro komujengo rekisteros aro Sveittiko them ta hin diian džaaniba pesta aro sveittiko lyijengo diinibiengo rekisteros altiki 30 diives angle velkibosko diives.

Lyijako diinibosko horttiba aavela dömmime 30 diives angle velkiba

Tukko lyijako diinibosko horttiba aavela dotta hinko tukko nau rannime aro skattibosko tšenstako komujengo rekisterios so hin dauva džaanibosko botjiba 30 diives angle velkibosko diives. Lyijengo diinibiengo nau aavela merknime lyijengo diinibongiirengo horttibosko rekisteros, so hin listos saare doolenna koonen hin horttiba te len dielos are froojime velkibi. Tu naa hyövime kokares te phukaves tuut aro lyijengo diinibongiirengo rekisteros jakkes te tu lelas lyijako diinibosko horttiba.

Saare koonen hin lyijako diinibosko horttiba lela velkibosko peleȟkos

Saare koonen hin lyijako diinibosko horttiba lena lyijako diinibiako peleȟkos. Douva aavela biȟime tukke aro tukko digitalo liinengo moȟto elle postiatta aro douva addressos so hin teele rannime tutta aro themmuno komujengo rekisteros elle varosavo vauro froojime addressos so tu hin diial tšentistikaanenge.

Tu na hyövyveha lel tussa lyijako diinibosko peleȟkos kaana tu kammeha te del tukko naaluno lyija elle kaana tu dela tukko lyija aro velkibosko diives.

Jakkes tšenstila velkibosko peleȟkos ta lyijako diiniba komujeske

Velkibosko peleȟki hin hyövime aaȟȟes aro saare stedi kai tu leha del tukko lyija.

Velkibosko peleȟki aaȟȟena tšerto förjensa jakkes te tu džaaneha douva aro savo velkiboske doola hin tšerte:

• Parno velkibosko peleȟkos – thaaneske.
• Plaato velkibosko peleȟkos – phuujano ringoske.
• Dželto velkibosko peleȟkos – themmuno Parlamentoske.
• Parno velkibosko peleȟkos (EU-velkiba) – Europakoparlamenteske.

Aro velkibosko peleȟki hin niina rannime savo velkiba ta savo stedos doola hin tšerto, naaluno merkneha iek velkibosko thaan.

Aro sveittika velkibi tu deha lyija alti politikaano ringoske. Doolesko paalal tu leha te velkaves douva ke tu kammeha te del tukko lyija niina politikaano ringosko naaluneske.